Theo thống kê của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), cứ 40 giây lại có một người bị đột quỵ, và đột quỵ là nguyên nhân gây tử vong đứng thứ 2 trên toàn cầu.

Thói quen tắm đêm tưởng đơn giản nhưng nguy hiểm

Những năm gần đây, các bệnh viện ghi nhận số ca đột quỵ nhập viện tăng đột biến, đặc biệt ở nhóm bệnh nhân trẻ tuổi Việt Nam. Điều đáng lo ngại là nhiều trường hợp có liên quan đến một thói quen tưởng chừng vô hại: Tắm khuya trong thời tiết lạnh.

Dù không có tiền sử bệnh lý, nhiều nạn nhân đã phải nhập viện cấp cứu trong tình trạng hôn mê sau khi tắm khuya trong đợt không khí lạnh. Nhiều kết quả chẩn đoán cho thấy bị xuất huyết não có khối máu, nhiều nạn nhân buộc phải phẫu thuật mở sọ để giải áp.

Theo ghi nhận một trường hợp khác sau khi tắm đêm, nạn nhân đột ngột bị đau đầu, ý thức giảm dần và rơi vào hôn mê. Mặc dù được sơ cứu và chuyển đến Bệnh viện trong vòng 3 giờ, nhưng do tổn thương não quá nặng, bệnh nhân đã không thể qua khỏi.

Điều đáng nói là nhiều trường hợp là những người bệnh trẻ, không có bệnh lý mạn tính, tai biến xảy ra sau khi tiếp xúc với lạnh đột ngột, để lại di chứng nặng nề và đe dọa tính mạng người bệnh.

Tìm hiểu về cơ chế gây nên đột quỵ

Tổng hợp nhiều nghiên cứu trên thế giới cho thấy việc tiếp xúc đột ngột với nhiệt độ lạnh có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm bao gồm cả đột quỵ chảy máu não và đột quỵ nhồi máu não.

Một số cơ chế bệnh sinh của vấn đề này như: sự thay đổi theo mùa và nhiệt độ tác động tới các yếu tố nguy cơ đột quỵ (tăng huyết áp, tăng đường huyết, tăng lipid máu, rung nhĩ ) và làm gia tăng nguy cơ đột quỵ.

Co thắt mạch máu, có mạch ngoại vi và tăng huyết áp đột ngột thoáng qua sau khi tiếp xúc với lạnh có thể gây vỡ mạch máu não, gây đột quỵ xuất huyết não. Điều này lý giải cho hiện tượng đột quỵ xuất huyết não thường cao nhất vào ngày đầu tiếp xúc với lạnh.

Bên cạnh đó, hiện tượng co mạch giúp giữ cơ thể không mất nước cũng làm tăng độ nhớt của máu. Nhiệt độ giảm cũng làm cơ thể tăng sản xuất hồng cầu và tiểu cầu nhằm tăng sự trao đổi chất của cơ thể, dẫn đến hình thành cục máu đông.

Từ đó, tăng nguy cơ tắc nghẽn mạch máu dẫn đến nhồi máu não. Điều này lý giải cho hiện tượng đột quỵ nhồi máu não thường xảy ra sau vài ngày tiếp xúc với lạnh.

Nhận biết các dấu hiệu đột quỵ kịp thời

Đột quỵ là một cấp cứu y tế nghiêm trọng, khi mỗi phút trôi qua đều có thể ảnh hưởng đến khả năng phục hồi của người bệnh. Chúng tôi xin chia sẻ những dấu hiệu quan trọng giúp bạn và người thân có thể nhận biết sớm tình trạng đột quỵ:

1. Những dấu hiệu đặc trưng:

• Khuôn mặt bị lệch về một bên.
• Tay chân bị yếu hoặc tê liệt một bên.
• Khó khăn trong giao tiếp: nói ngọng, nói lắp.
• Không hiểu được lời người khác nói.

2. Các triệu chứng cảnh báo khác:

• Đau đầu dữ dội xuất hiện đột ngột.
• Chóng mặt không rõ nguyên nhân.
• Mất thị lực hoặc nhìn mờ đột ngột.
• Mất thăng bằng khi di chuyển.

Chúng tôi khuyến cáo bà con nên ghi nhớ phương pháp FAST để nhận biết đột quỵ:

• F (Face): Mặt không cân đối.
• A (Arm): Tay yếu một bên.
• S (Speech): Nói khó.
• T (Time): Thời gian quan trọng, cần gọi cấp cứu ngay.

Việc nắm vững các dấu hiệu này có thể giúp cứu sống người thân của chúng ta trong những tình huống khẩn cấp. Hãy chia sẻ thông tin này đến những người xung quanh để cộng đồng có thể cùng nhau phòng ngừa và ứng phó với đột quỵ hiệu quả.

Khi bị đột quỵ phải làm gì

Điều quan trọng nhất mà người dân cần nhớ là: 6 giờ đầu tiên là thời gian vàng quyết định hiệu quả điều trị đột quỵ. Khi phát hiện người thân có một trong các dấu hiệu trên, cần:

1. Gọi cấp cứu ngay lập tức và đưa bệnh nhân đến cơ sở y tế gần nhất. Việc đưa người bệnh đến bệnh viện sớm giúp người bệnh được điều trị kịp thời, hạn chế các di chứng.
2. Nếu không phải nhân viên y tế, trong quá trình chờ cấp cứu, không nên tự ý cho người bệnh sử dụng bất kỳ loại thuốc nào vì một số loại thuốc sẽ làm tình trạng xuất huyết não trở nên nghiêm trọng hơn và làm các biến chứng sẽ càng nặng nề hơn, tăng nguy cơ tử vong.
3. Đối với người bị đột quỵ mùa lạnh, nên để người bệnh nằm nghiêng một chỗ, nới lỏng quần áo, tránh để người bệnh mặc trang phục quá chật.
4. Ghi nhớ chính xác thời điểm xuất hiện triệu chứng đầu tiên. Theo dõi và duy trì thông tin về các dấu hiệu đột quỵ cũng như các triệu chứng để báo cho nhân viên y tế.

Lưu ý: Không chích máu ngón tay người bệnh; không cử động, lắc người bệnh; không cho người bệnh ăn hay uống để tránh sặc. Người nhà cũng không nên cạo gió, nặn chanh vào miệng. Đây là những quan niệm sai lầm, không hỗ trợ gì cho người bị đột quỵ.

Cách phòng ngừa đột quỵ mùa lạnh

Để bảo vệ sức khỏe của bản thân và người thân, chúng tôi khuyến cáo:

• Tránh tắm khuya đặc biệt trong thời tiết lạnh: Duy trì nhiệt độ nước tắm phù hợp, không quá lạnh. Không tắm quá lâu.
• Giữ ấm cơ thể đúng cách: Việc giữ ấm cơ thể, nhất là vùng đầu và cổ trong mùa lạnh rất quan trọng. Cần lưu ý việc thay đổi nhiệt độ đột ngột có thể gây sốc nhiệt. Khi nên mặc nhiều lớp quần áo khi hoạt động ngoài trời, khi cơ thể ấm lên sau vận động thì có thể cởi bỏ bớt và mặc vừa đủ giữ ấm cơ thể.
• Nếu đang hoạt động trong thời tiết lạnh và thấy đổ mồ hôi, tức là cơ thể đang bị quá nóng và không ổn, nhất là đối với người có bệnh tim mạch thì tốt nhất nên nghỉ ngơi, cởi bớt áo khoác và cần vào nhà nghỉ ngơi ngay.
• Theo dõi huyết áp thường xuyên: Đo huyết áp định kỳ, đặc biệt với người có tiền sử bệnh. Ghi chép và theo dõi các chỉ số để phát hiện bất thường.
• Xây dựng chế độ ăn uống khoa học: Tăng cường rau xanh và trái cây và giảm thiểu thực phẩm giàu chất béo. Hạn chế đường và muối trong khẩu phần ăn.
• Duy trì hoạt động thể chất hợp lý: Tập thể dục nhẹ nhàng 30 phút mỗi ngày để hỗ trợ tim mạch. Không hoạt động quá sức trong thời tiết lạnh và chọn các bài tập phù hợp với điều kiện thời tiết.
• Từ bỏ các thói quen có hại như sử dụng rượu bia, bỏ hoặc giảm hút thuốc lá.
• Khám sức khỏe định kỳ: Tầm soát các nguy cơ và phát hiện sớm các bất thường để đề phòng đột quỵ mùa lạnh.
• Quản lý Stress hiệu quả: Duy trì thời gian nghỉ ngơi hợp lý và thực hành các phương pháp thư giãn. Giữ tinh thần lạc quan, thoải mái.

Việc thực hiện các biện pháp phòng ngừa tuy đơn giản nhưng đem lại hiệu quả cao trong việc bảo vệ sức khỏe. Theo thống kê từ Bệnh viện Bạch Mai, số ca đột quỵ nhập viện trong mùa lạnh tăng 30% so với các mùa khác. Đáng chú ý, độ tuổi trung bình của bệnh nhân đột quỵ đã giảm xuống còn 45-50 tuổi, trẻ hơn so với 10 năm trước (khi độ tuổi trung bình là 60-65).

Phòng bệnh hơn chữa bệnh. Chúng tôi hy vọng qua những chia sẻ này, mọi người sẽ nâng cao ý thức về tầm quan trọng của việc tắm đúng cách, đúng thời điểm để bảo vệ sức khỏe của chính mình và người thân.

Disclaimer: Bài viết này không nhằm mục đích cáo buộc, chỉ khuyến cáo để người dân cẩn thận trước những trường hợp tương tự. Người dân nên tìm hiểu kỹ trước khi ra quyết định. Chúng tôi không chịu trách nhiệm cho bất kỳ hành động và quyết định của bạn.